นางนพรัตน์ศุภาการ หวังในธรรม
ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ละครรำ) พุทธศักราช 2565
นางนพรัตน์ศุภาการ หวังในธรรม เกิดเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2480 อำเภอพระนคร จังหวัดพระนคร สำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรนาฏศิลป์ชั้นสูง เมื่อ พ.ศ. 2502 จากโรงเรียนนาฏศิลปหรือวิทยาลัยนาฏศิลป และได้ศึกษาต่อระดับปริญญาตรี คณะนาฏศิลป์และดุริยางค์สมทบ วิทยาลัยเทคโนโลยี และอาชีวศึกษา ในปี พ.ศ. 2522 (ซึ่งต่อมาคือ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี) ได้สอบบรรจุเข้ารับราชการในวิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร และปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่องยาวนานกว่า 65 ปี ได้ดำรงตำแหน่งผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ จนถึงปัจจุบัน รวมถึงเป็นอาจารย์พิเศษสอนนาฏศิลป์ไทยให้แก่สถาบันการศึกษาต่าง ๆ ได้แก่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง มหาวิทยาลัยนเรศวร
เมื่อครั้งที่ยังศึกษาด้านนาฏศิลป นางนพรัตน์ศุภาการ หวังในธรรม ได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้ และทักษะการแสดงทางด้านนาฏศิลป์ไทยจากปรมาจารย์ทางด้านละครรำในคณะละครของเจ้านายและผู้มีบรรดาศักดิ์ นางนพรัตน์ศุภาการ หวังในธรรม จึงเป็นผู้ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการละครรำแนวอนุรักษ์อย่างสูงยิ่ง ได้รับเลือกให้แสดงบทบาทตัวเอกและตัวรองในการแสดงโขน ละครใน และละครนอก ละครพันทาง ละครดึกดำบรรพ์ และละครหลวงวิจิตรวาทการ รวมถึงการแสดงเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมทั้งที่แสดงเป็นเรื่องราว และแสดงเป็นชุดวิพิธทัศนาในต่างประเทศหลายครั้ง เช่น มาเลเซีย จีน ญี่ปุ่น สวีเดน สหรัฐอเมริกา บรูไน และเดนมาร์ก
นางนพรัตน์ศุภาการ หวังในธรรม ได้รังสรรค์ผลงานการแสดงต่าง ๆ อาทิ ระบำเก็บใบชา (พ.ศ. 2523) ที่สะท้อนวิถีการดำรงชีวิตเกษตรกรรม สร้างสรรค์ระบำมิตรไมตรีซีเกมส์ (พ.ศ. 2529) เป็นการใช้สีธงชาติแต่ละประเทศเป็นสื่อทางการแสดง เพื่อกระชับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และร่วมประดิษฐ์ท่ารำกับนักแสดงอาวุโสในการสร้างสรรค์ ชุดการแสดง “วิศิษฏศิลปินปิ่นสยาม” เนื่องในโอกาสสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเจริญพระชนมายุ 50 พรรษา จัดแสดง ณ หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย งานการแสดงต้อนรับพระราชอาคันตุกะของรัชกาลที่ 9 ณ พระที่นั่งจักรี มหาประสาท พระบรมมหาราชวัง รวมถึงงานพระราชพิธีต่าง ๆ จัดโดยกรมศิลปากร นอกจากนั้น ยังมีผลงานอื่นๆ ได้แก่ งานเขียนบทความทางวิชาการประกอบภาพท่ารำด้านนาฏศิลป์ไทย งานเขียนเอกสารประกอบการสอน
ตลอดระยะเวลาการสร้างสรรค์ผลงานทางด้านนาฏศิลป์จนเป็นที่ยอมรับ ทั้งในแวดวงวิชาการและวิชาชีพนาฏศิลป์มากว่า 50 ปี นางนพรัตน์ศุภาการ หวังในธรรม ได้สร้างคุณูปการต่อวงการนาฏศิลป์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านละครรำอย่างมากมาย สร้างชื่อเสียงทั้งในระดับชาติ และนานาชาติ จนได้รับรางวัลเชิดชูเกียรติ รางวัล “เพชรสยาม” สาขาดนตรี นาฏศิลป์และนันทนาการทางนาฏศิลป์ไทย จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม เมื่อ พ.ศ. 2546 และรางวัล “พระสิทธิธาดาทองคำ” ในฐานะผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม สาขาศิลปะที่เกี่ยวข้องกับการแสดงนาฏศิลป์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ พ.ศ. 2548 ได้รับพระราชทานปริญญาศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขานาฏศิลป์ไทย มหาวิทยาลัยนเรศวร เมื่อ พ.ศ. 2551
